A Virxe do Cristal/Parte V

En Galifontes, o Wikisource en galego.
Saltar ata a navegación Saltar á procura

-Moito madrugas huxe-, dixo Xan de Ventraces a Martiño, topándoo cunha cara de forruxe pola mañá moi cedo nun camiño. -Nunca fun perguiceiro-, repúxolle Martiño de mal modo, porque Martiño é pouco paroleiro. -Pois fillo, así e todo, outro-lo seu negocio fan primeiro... -Ande eso... ¡qué lle queres!... Si foran como ti tódolos homes... -Olla, a mal non mo tomes, mais... tes pouco partido entre as mulleres. -Xan, levo moita presa, porque teño que faga na devesa. Vou pra Porto de Outeiro, que si non, ten presente o que che digo: sobre esas i autras cousas que me calo moito tería que falar contigo, moito que agora vale máis calalo... – ¡Ouga! ¿Xa te enrabuxas? A¡, Martiño, calquera que te escoite e ben non te coneza, dirá que non tes miolo na cabeza a forza de pensar dende onte á noite. ó meu conto volvendo, como antes che decía, non hai unha muller que non se ría do parviño que es ti... -En non te entendo. Fala craro, si sabes; pois, o demo me leve, si dende que me dis cousas tan graves me non tes tiritando, como a neve. ¿Conque... dis que as rapazas do concello falan por ahí de min? ¡ Mirai o diaño! ¡Pois estouche servido!... Pero teño entendido que inda me qués cal quer o lobo ó año. ¡Qué lle hemos de facer! I eu que creía que nadia que talar de min tería... -¡Ma... canté! Pero vives enganado, porque onte á noite aíña, díxome en certo són certa veciña falando de que estabas namorado, que máis sorte que ti tiñaa calquera, esguízaro mirrado, de pemas tortas e de cara fera. "l esto ben se adiviña –dicíame a rapaza do relato porque despois de que a levou o gato, é cando el vai en busca da sardiña..." -Cálate, Xan, e vaite, que inda é cedo pra que contigo un escarmento faga; non afondes a chaga... non me fales xa máis dise segredo que pesa sobre min como unha praga... No meu pelexo ponte: ¿non che abondou canto dixeches onte?... Líscate, Xan, líscate axiña, pronto; que sin que nadia o note nin sospeite, cando me fagas falla, buscareite... porque che teño que contar un conto... ¡Ladras ben.... rabearas! Mais, si cal tes maldá tiveras forza, as probas do que dis xa me amostraras sin agardar que a gorxa che retorza. -Martiño, ¿logo pícaste? Folgárame de ver que eras valente, porque inda hai quen che di -¡cousas da xente!- que cando cún te atopas... esfurrícaste... -0 que che diga tal, dille que mente... Eu nunca de gabarme fun amigo, nin loitas deprendín, nin o pau xogo; pero o que me fixo unha -¡olla o que digo! quer quixera, quer non, pagouma logo. Si ti crerme non queres, o mal será pra ti; pois che prometo que si de hoxe nun mes conta non deres da honra de Rosa, á que furtache o creto, ¡heiche crava-la lengua nun espeto para escarmento de homes e mulleres! -¿E verdade o que dis? -Non cho repito. -Pois entón... ¡hastra agosto! -O dito... idito!

Desta sorte falando Xan de Ventraces i o infelís Martiño fóronse separando, e sin decir máis nada colleron cada cal por seu cainiño, Mairtiño triste, Xan asubiando. O día crarexaba; do sol, que a relumbrar encomenzaba, unha franxa marela polos altos petoutos se estendía; a brisa nas silveiras rebuldaba, i alá no ceio -pendurada estrela chilraba aletexando a cutuvía.

Do lado de Levante de sombra e lume pabellón flotante, vai correndo mainiña, mainamente, tapando os hourizontes, negra nube, e dela por didiante trévoa de fogo ardente esparxe húmedo cheiro a terra quente.

Martiño camiñaba máis triste cada ves, a toda presa. ¡Cántas bágoas choraba por aquel camiñiño da devesa!

"Querer unha rapaza hermosa e pura; pedila por muller con cortesía; ir forrando prá boda e máis pró cura; gardarlle lei un día i outro día; respetala, adorala con loucura; pegar por ela choutos de alegría; e cando ún está lévedo, ceguiño pola amorosa febre, escoitar unha noite nun camiño: "Non te cases, Martiño, si non queres levar gato por lebre...

"Traballar toda a vida; andar bregando sempre coesta aixada pra conservar sin lixo, ennobrecida, a limpa fama de meus pais herdada, e de pronto escoitar de boca allea unha mañá, no medio dun camino: "Mira o que fas, Martiño, que che se rin de ti por toda a aldea...

"¡A¡, coéstes comparados, nada os tormentos son dos condenados! ¿Será verdá, Xan de Ventraces?... ¡Dimo! ¡Ten piedade de min, destas bagullas, deste infemo en que ximo, devorado por dentes como agullas! Eu non sei si te crea, pero..., ¡Virxe María!, si dixeses verdade, en morrería... ¿Sera-lo demo?... i Arrenegado el sea!"

Así decindo o mísero labrego, sin calma nin sosego, meteuse na devesa decontado, e do seu sacho armado comenzou sin refolgo o seu trafego.

Levaba xa Martiño, rapaz de moito aguante, sete horas de trabarlo seguidiño, cando nesto, de vento un remuíño ergueu a terra pola veiga adiante. A densa polvareira oscurecen o sol por un istante, i estremecendo val e carballeira rachou a negra nube de Levante o rouco són dun trono frameante.

As gárgolas do ceo esgazáronse entón, e do seu seo tanta chuvia mandaron que as hortas se arrasaron, o río esbordou, cheo, i os álbores i as prantas esfollaron. Na tempestade aquela caía como on raio cada gota i en ningures se víu outra como ela.

Martiño, arripiado, no ventre se meteu dunha caflota. ¿Qué lle importa ó coitado? Si está da auga do ceo agarimado, a¡, non o está da que dos ollos bota!... ¡Poidera ser -decía-, poidera ser que Rosa me enganara? Rosa, por quen daría canto Noso Señor no mundo cría, hastra un reino, si en sorte me tocara? Non pode ser; non pode ser, de fixo. Pura como un cristal, dixo onte á noite. ¡Pura como un cristal!... Cando mo dixo. non hai razón pra que coa duda loite".

Brillou entón, de súpeto, nos ceos un relampo, que esparexendo a brétema nun raio reventou. Ardeu en fogo a atmósfera, alumiouse o campo i esnaquizouse o álbore en que Martiño entrou.

Da labazada eléutrica que lle espidíu o raio, Martiño cego, atóneto, caíu tumbado ó chau. Mais logo, repoñéndose do natural esmaio, xusgándose cadávere levouse ó peito a mau.

Pouquiño a pouco os párpados abrindo, persinouse, i ó ver pasada cáxeque tan forte tempestá, saniño e salvo véndose, da terra levantouse e da cañota cóncava saíu tranquilo xa.

Mais inda ben, ¡meu ánxele!, non dera unha zancada, cando trasposto en xúbilo no chau se acrequeñou. ¡Nunca eu nacera! "... díxose, e recadando a aixada, unha non vista endrómena da terra levantou.

Era unha pediriña pedra, era unha pedra pedriña, como un ovo de galiña tallado en fino cristal; unha pedra primorosa, elíptica, limpa, pura, de artificio e soldadura sin xiquera unha sinal.

Mirada dendes de lonxe reloce como un diamante, parece de algún xigante ollo sin párpado, atrós; pero mirada de preto, sospende, ademira, espanta, vendo nela a imaxe santa da bendita Nai de Dios.

Non é un coíño formado polos gotexos da terra, nin en canteira nin serra puido topalo ninguén. Non é unha pedra de neve que a calor derretería, nin salación, que tería outra forma da que ten.

Non é un aerolito ardente, anaco de pedra estrano cuio orixe soberano iña se non alcontrou. Non é volcánica lava, que fora de cór máis louro, estalacta, nin metouro... nin o diario que o inventou.

Esta é unha pedriña pedra, ésta é unha pedra pedriña, tan rara, tan pulidiña, como outra no orbe non hai. ¡Mesmo parece unha bágoa dos ollos de Dios caída pra se quedar convertida en cárcere de súa Nai!

¡Qué hermosa está dentro dela, qué linda Nosa Señora! ¡Con qué gracia sedutora deixa seu sembrante ver! Por ollos ten dous luceiros, por dentes, pelras dos mares, por greñas, raios solares, ¡por risa... un amanecer!

Vendo tanta maravilla metida en tan curto espacio, en tan pequeno palacio tanta grandeza de Dios, Martiño, pasmado todo, tomando o cristal a peso, escramou: -" ¡Ande por eso!... ¡Ande por eso... olla¡ vós! "

Quíxose pór de arrudillas, quixo quitarse a monteira e gardar na faltriqueira o milagroso cristal; pero dos seus pensamentos segunda ves asaltado, decindo: -"¡Estou rematado!", tirouno dun saque ó val.

"Non, -continou- Dios non quere que logre a miña demanda; xa Dios á súa Nai non manda pra ós namorados valer. Eses foron outros tempos... i ese cristalino gaio foi a chizpa daquel raio ¡que me debera fender! "

Neste veuse vindo a noite, i arrematada a faena, Martiño, sempre con pena, foise indo cara ó lugar; e cando entrou pola vila dixo, de remordos cheo: "¿Será un aviso do ceo?... ¡Non che quixera apostar!"